Inflacja
Wiek: 10+Wzrost ogólnego poziomu cen w określonym okresie; ta sama kwota może kupować mniej.
W skrócie
Inflacja opisuje wzrost ogólnego poziomu cen, nie tylko jednego produktu. Jej tempo może być różne w różnych okresach i miejscach. Banknot nadal ma napisane 100 zł, choć za tę kwotę może nie dać się kupić tego samego koszyka. To różnica między nominalną liczbą a siłą nabywczą. Podrożenie konkretnej rzeczy może mieć również własne przyczyny: inny rozmiar, skład, jakość lub miejsce sprzedaży. Nie wylicza się krajowej inflacji z jednego starego paragonu. Wszystkie procenty na tej stronie są hipotetyczne, nie są aktualnymi danymi Polski. Pojęcie można poznać na rysunku, bez rzeczywistej inwestycji, otwierania rachunku lub ryzykowania potrzebnych pieniędzy.
Przykład użycia
“Cena tej rzeczy wzrosła; sprawdźmy, czy porównujemy to samo i co mogło się zmienić.”
Dlaczego warto o tym rozmawiać
Załóżmy, że fikcyjny koszyk kosztuje 100 zł i drożeje dokładnie o 3% rocznie przez pięć lat. Po pięciu latach kosztowałby około 115,93 zł. Kwota 100 zł zachowana bez żadnej zmiany miałaby wtedy siłę nabywczą około 86,26 zł w cenach początkowych, bo 100 dzielimy przez 1,03 do potęgi piątej. To wynik założenia, nie prognoza. Gdy w jednym roku nominalny wzrost środków wynosi 4%, a inflacja 3%, realny wzrost przed kosztami wynosi około 0,97%, według 1,04 podzielonego przez 1,03 minus 1. Samo odjęcie procentów daje tylko przybliżenie. Realne podatki, opłaty, czas i ryzyko mogą zmienić wynik. Nie znaczy to, że każdy musi natychmiast kupić inwestycję. Krótkie potrzeby, dostępność i bezpieczeństwo również mają znaczenie, a żaden produkt opisany jako ochrona przed inflacją nie jest automatycznie pewny. Niewystarczających środków na podstawowe potrzeby nie rozwiązuje się przez obciążenie dziecka ryzykownym wyborem.
Jak wyjaśnić to dziecku
Narysujcie trzy produkty o fikcyjnych cenach i porównajcie taki sam koszyk w dwóch datach. Jedna pozycja może tanieć, a cała suma nadal rosnąć. Zwróćcie uwagę na ilość: mniejsze opakowanie nie jest tym samym produktem cenowym tylko dlatego, że ma podobną etykietę. Jeśli macie realny stary paragon, dorosły może pokazać zanonimizowany fragment i wyjaśnić ograniczenia porównania. Aktualne wskaźniki, jeśli chcecie je omówić, dorosły sprawdza we właściwym źródle wraz z datą i metodą. Dziecko nie musi dokonywać żadnej transakcji. Przy celu oszczędnościowym można co jakiś czas sprawdzić cenę i poprawić pozostałą kwotę lub termin. Jej wzrost nie jest winą dziecka. KidCash zapisuje rodzinne ustalenia, ale nie wyrównuje automatycznie inflacji i nie gwarantuje zakupowej wartości pieniędzy. Dorosły nadal odpowiada za potrzebną opiekę i wsparcie niezależnie od tabeli.
Częste nieporozumienia
- “Mały procent nie ma znaczenia.” Czas i rzeczywista zmiana cen też wpływają na wynik; małe stałe założenie można sprawdzić w tabeli.
- “Cena jednej zabawki pokazuje inflację całego kraju.” Ogólny wskaźnik ma określoną metodę i zestaw cen; jedna rzecz może zmienić się z innych powodów.
- “Wyższy nominalny procent zawsze zapewnia zysk po inflacji.” Trzeba uwzględnić okres, koszty, podatki, ryzyko i faktyczne warunki.
Powiązane pojęcia
Inwestowanie
Przeznaczenie środków na określone aktywo lub działanie z nadzieją na przyszłą korzyść, z możliwością straty.
Odsetki
Kwota związana z używaniem pieniędzy przez określony czas, otrzymywana lub płacona na ustalonych zasadach.
Majątek
Wartość posiadanych składników majątku; po odjęciu zobowiązań otrzymujemy majątek netto.
Więcej dla rodziców
Kieszonkowe według wieku
Propozycje kwot i obowiązków
Jak ustalić system obowiązków?
Zasady, które da się utrzymać
Pieniądze w prezencie od dziadków
Jak zagospodarować prezent?
Słownik pojęć o pieniądzach
Ponad 40 pojęć wyjaśnionych dla dzieci
Bezpłatne materiały do wydruku
Karty pracy, plany i tabele postępów
Kalkulatory
Kieszonkowe, oszczędności i procent składany
Bądź na bieżąco
Mniej więcej dwa razy w miesiącu wysyłamy nowe bezpłatne poradniki, materiały do druku i okazjonalne oferty. Bez spamu. Zrezygnuj, kiedy chcesz.
Do wyboru: 30-dniowa seria powitalna, newsletter co dwa tygodnie i dobrowolne powiadomienia o codziennych wpisach na blogu. Po zapisie wybierz, które wiadomości chcesz otrzymywać. Z każdej listy możesz wypisać się jednym kliknięciem.