Bezpłatny słownik
Słownik finansowy dla dzieci
Znajdziesz tu 41 pojęć finansowych. Każde hasło ma krótką definicję, przykładowe zdanie i osobną stronę z pomysłami na wyjaśnienie. Nie trzeba czytać wszystkiego po kolei. Wybierz słowo, które pojawiło się przy kieszonkowym, zakupie lub pytaniu dziecka. Najpierw poproś, aby opowiedziało, jak je rozumie, a potem wspólnie porównajcie odpowiedź z przykładem. Małe papierowe kwoty wystarczą; nie trzeba zakładać rachunku, brać pożyczki lub ryzykować prawdziwych pieniędzy. Dla młodszego dziecka narysujcie dwa słoiki i przełóżcie kilka papierowych monet. Przy 10 zł na początku, wpłacie 5 zł i zakupie za 4 zł zostaje 11 zł. Jeśli przeniesiecie 2 zł z tych pieniędzy do osobnego słoika na oszczędności, łącznie nadal macie 11 zł. Zmieniło się przeznaczenie i miejsce, a nie powstał nowy dochód. To jeden przykład, który łączy saldo, transakcję, oszczędzanie i wydatki. Starsze dziecko może wskazać datę, koszty i założenia fikcyjnego dokumentu. Nieznane słowo zapiszcie jako pytanie do wyjaśnienia; nie trzeba zgadywać lub udawać pewności. Prawdziwe warunki bankowe, prawne i podatkowe zależą od sytuacji oraz miejsca. Dorosły sprawdza je w odpowiednim źródle, zamiast traktować ćwiczenie jak ofertę lub poradę dla konkretnej umowy. Amerykańskie dokumenty i rachunki są opisane jako przykłady z USA. Rozmowy o pieniądzach nie wymagają ujawniania prywatnego dochodu rodziny. Nie porównujcie też dzieci według kwot, jakie dostają. Możliwości są różne, a podstawowe potrzeby i pomoc pozostają odpowiedzialnością dorosłego. Słownik ma ułatwiać pytania oraz wspólne sprawdzanie liczb, bez presji na zarabianie, oszczędzanie za wszelką cenę lub finansowanie utrzymania domu. Po jednym przykładzie możecie zakończyć i wrócić do tematu, gdy pojawi się nowe pytanie.
A
B
Bank
Wiek: 6+Instytucja świadcząca usługi finansowe, na przykład prowadzenie określonych rachunków i płatności.
“Sprawdźmy warunki tego rachunku, zanim zdecydujemy, gdzie trzymać pieniądze.”
Czytaj dalej →Bankomat
Wiek: 6+Urządzenie umożliwiające określone operacje, na przykład wypłatę gotówki z konta zgodnie z warunkami.
“Wypłaciliśmy 20 zł z konta; bankomat nie stworzył nowego dochodu.”
Czytaj dalej →Brutto
Wiek: 12+Kwota przed wskazanymi potrąceniami, których zakres trzeba jasno określić.
“W fikcyjnym przykładzie 100 zł brutto minus 20 zł potrąceń daje 80 zł netto.”
Czytaj dalej →Budżet
Wiek: 8+Plan wykorzystania dostępnych pieniędzy, który można zmieniać wraz z potrzebami i warunkami.
“W naszym fikcyjnym budżecie wydarzenia jest 100 zł. Porównajmy możliwości.”
Czytaj dalej →C
Cel
Wiek: 5+Określone przeznaczenie pieniędzy, na które chcesz odkładać lub które chcesz zaplanować.
“W fikcyjnym celu 24 zł przy 3 zł tygodniowo od zera potrzeba ośmiu wpłat.”
Czytaj dalej →Czek
Wiek: 7+Dokument zawierający dyspozycję zapłaty określonej kwoty, zgodnie z właściwymi zasadami.
“W tym zagranicznym przykładzie dziadek wręczył czek jako prezent urodzinowy.”
Czytaj dalej →D
Dług
Wiek: 7+Kwota lub zobowiązanie do zapłaty, które trzeba rozliczyć z inną osobą lub instytucją.
“Jeśli pożyczyłeś 5 zł, do zwrotu pozostaje 5 zł zgodnie z ustaleniem.”
Czytaj dalej →Dochód
Wiek: 7+Kwota lub wynik określany w danym kontekście; w rodzinnej rozmowie warto rozdzielać źródła wpływów i koszty.
“W naszym przykładzie przyszło 5 zł kieszonkowego i 2 zł za dodatkowe zadanie, razem 7 zł wpływów.”
Czytaj dalej →G
I
Inflacja
Wiek: 10+Wzrost ogólnego poziomu cen w określonym okresie; ta sama kwota może kupować mniej.
“Cena tej rzeczy wzrosła; sprawdźmy, czy porównujemy to samo i co mogło się zmienić.”
Czytaj dalej →Inwestowanie
Wiek: 9+Przeznaczenie środków na określone aktywo lub działanie z nadzieją na przyszłą korzyść, z możliwością straty.
“Kupno akcji oznacza udział w spółce, ale nie gwarantuje wzrostu ceny.”
Czytaj dalej →K
Kapitał
Wiek: 10+Kwota stanowiąca podstawę obliczeń oszczędności lub pożyczki, przed doliczeniem odsetek.
„Kapitał wynosi 100 zł. Przy 5% odsetek za rok, bez innych zmian, otrzymasz 105 zł.”
Czytaj dalej →Karta debetowa
Wiek: 8+Karta pozwalająca zwykle korzystać ze środków powiązanego rachunku na warunkach banku.
“Sprawdźmy kwotę na paragonie i zmianę zapisaną na rachunku po tej płatności.”
Czytaj dalej →Karta kredytowa
Wiek: 10+Karta pozwalająca korzystać z określonego limitu kredytowego na warunkach umowy.
“Karta kredytowa wiąże się z zobowiązaniem; debetowa zwykle korzysta ze środków rachunku.”
Czytaj dalej →Kieszonkowe
Wiek: 3+Regularna kwota ustalona w rodzinie na drobne osobiste wybory dziecka.
“W naszym przykładzie dostajesz 5 zł kieszonkowego w każdą sobotę.”
Czytaj dalej →Konto do codziennych płatności
Wiek: 7+Rachunek bankowy wykorzystywany do bieżących wpływów, płatności i innych dozwolonych operacji.
“Na tym koncie trzymamy kwotę przeznaczoną na bieżące płatności.”
Czytaj dalej →Konto oszczędnościowe
Wiek: 6+Rachunek przeznaczony do przechowywania oszczędności, z zasadami ustalonymi przez bank.
„Załóżmy w ćwiczeniu 5% rocznie. To przykładowa stawka, a nie obietnica oferty banku.”
Czytaj dalej →Koszt alternatywny
Wiek: 9+Wartość najlepszej możliwości, z której rezygnujesz, wybierając inną opcję.
“Te same 5 zł wydane dziś nie pozostają w całości na jutrzejszy cel.”
Czytaj dalej →Kredyt
Wiek: 9+Korzystanie z pożyczonych środków, które trzeba oddać według ustalonych warunków.
“Kredyt nie jest dodatkowym dochodem; pozostaje zobowiązanie do spłaty.”
Czytaj dalej →M
N
O
Odsetki
Wiek: 6+Kwota związana z używaniem pieniędzy przez określony czas, otrzymywana lub płacona na ustalonych zasadach.
“W fikcyjnym przykładzie 5% od 40 zł za jeden okres to 2 zł.”
Czytaj dalej →Organizacja pomocowa
Wiek: 5+Organizacja działająca na rzecz ludzi, zwierząt lub określonego celu; jej zasady i działania trzeba sprawdzić.
“Możemy wspólnie sprawdzić, jak wesprzeć schronisko środkami ze słoika Darowizny.”
Czytaj dalej →Oszczędności
Wiek: 3+Pieniądze zachowane na później zamiast wydane teraz.
„Przez cztery tygodnie odkładałeś część kieszonkowego. Sprawdźmy, ile jest już na cel.”
Czytaj dalej →P
Paragon
Wiek: 5+Potwierdzenie zakupu zawierające informacje o transakcji; może mieć postać papierową lub elektroniczną.
„Zachowajmy potwierdzenie i sprawdźmy kwoty oraz warunki dotyczące tego zakupu.”
Czytaj dalej →Podatek
Wiek: 7+Obowiązkowe świadczenie pobierane na zasadach prawa, służące między innymi finansowaniu zadań publicznych.
„W fikcyjnym przykładzie z USA cena 1 USD plus 7 centów podatku daje 1,07 USD.”
Czytaj dalej →Potrzeby
Wiek: 4+Rzeczy i warunki niezbędne do bezpiecznego, zdrowego życia w konkretnej sytuacji.
“Odpowiedni posiłek jest potrzebą; wybór konkretnej słodkiej przekąski możemy omówić osobno.”
Czytaj dalej →Pożyczanie
Wiek: 5+Używanie cudzej rzeczy lub pieniędzy na uzgodnionych zasadach zwrotu.
“Jeśli pożyczysz 5 zł, ustalamy wcześniej, kiedy i jak je oddasz.”
Czytaj dalej →Pożyczka
Wiek: 9+Kwota przekazana na określonych zasadach z obowiązkiem zwrotu.
“W tym przykładzie finansowanie samochodu oznacza późniejsze spłaty według umowy.”
Czytaj dalej →Procent składany
Wiek: 9+Mechanizm, w którym odsetki z poprzednich okresów też wchodzą do podstawy kolejnego obliczenia.
“W fikcyjnym przykładzie 100 zł przy 10% rocznie zmienia się w 110 zł, a po kolejnym roku w 121 zł.”
Czytaj dalej →Przekazanie darowizny
Wiek: 4+Dobrowolne przekazanie pieniędzy lub odpowiednich rzeczy bez oczekiwania zapłaty w zamian.
“Wspólnie ustalamy, czy i kiedy przeznaczyć środki ze słoika Darowizny na wybrany cel.”
Czytaj dalej →S
T
W
Wpłata
Wiek: 5+Dodanie pieniędzy do określonego rachunku, puli lub słoika zgodnie z zasadami.
“Dodajmy ustaloną część kieszonkowego do Oszczędności.”
Czytaj dalej →Wydatek
Wiek: 8+Kwota wykorzystana na produkt, usługę lub określone zobowiązanie.
“W naszym fikcyjnym miesiącu transport jest jedną z kategorii wydatków.”
Czytaj dalej →Wydatki
Wiek: 3+Pieniądze przeznaczane na zakup rzeczy, usług lub doświadczeń.
„Z uzgodnionej kwoty w słoiku Wydatki możesz dziś przeznaczyć 2 zł na wybrany zakup.”
Czytaj dalej →Wypłata
Wiek: 6+Pobranie pieniędzy z rachunku lub miejsca, w którym były przechowywane.
„Wypłaćmy uzgodnione 20 zł na wycieczkę i zaznaczmy, gdzie teraz są te pieniądze.”
Czytaj dalej →Z
Zachcianki
Wiek: 4+Rzeczy i doświadczenia, których chcesz, choć w danej sytuacji nie są podstawową potrzebą.
„Nowa gra może być życzeniem, a odpowiedni posiłek potrzebą. Przyjemność też ma miejsce w planie.”
Czytaj dalej →Zarabianie
Wiek: 3+Otrzymywanie zapłaty za uzgodnioną pracę, produkt lub usługę.
“Za uzgodnione dodatkowe zadanie otrzymałeś w tym przykładzie 3 zł.”
Czytaj dalej →Zysk
Wiek: 7+Kwota pozostająca po odjęciu uwzględnionych kosztów od przychodu.
„Przychód wyniósł 10 zł, a wszystkie koszty w tym przykładzie 2 zł. Zysk to 8 zł.”
Czytaj dalej →Bądź na bieżąco
Mniej więcej dwa razy w miesiącu wysyłamy nowe bezpłatne poradniki, materiały do druku i okazjonalne oferty. Bez spamu. Zrezygnuj, kiedy chcesz.
Do wyboru: 30-dniowa seria powitalna, newsletter co dwa tygodnie i dobrowolne powiadomienia o codziennych wpisach na blogu. Po zapisie wybierz, które wiadomości chcesz otrzymywać. Z każdej listy możesz wypisać się jednym kliknięciem.