Zachcianki
Wiek: 4+Rzeczy i doświadczenia, których chcesz, choć w danej sytuacji nie są podstawową potrzebą.
W skrócie
Zachcianki, czyli dobrowolne życzenia i przyjemności, to rzeczy lub doświadczenia, które chcielibyśmy mieć, choć nie są w danej sytuacji niezbędne. Nie są przez to złe, niepoważne ani zawstydzające. Zabawka, hobby lub wspólne wyjście mogą dawać radość. Granica między potrzebą a życzeniem zależy od kontekstu: zdrowia, dostępności, szkoły, kontaktu i innych warunków. Nie należy nazywać potrzebnego wsparcia zachcianką tylko dlatego, że kosztuje. Dorosły nadal odpowiada za podstawowe potrzeby dziecka. Kieszonkowe może obejmować małe dobrowolne wybory, ale zakres musi być jasny i odpowiedni do możliwości. Samo poproszenie o coś nie jest złym zachowaniem i nie tworzy długu wobec rodzica.
Przykład użycia
„Nowa gra może być życzeniem, a odpowiedni posiłek potrzebą. Przyjemność też ma miejsce w planie.”
Dlaczego warto o tym rozmawiać
Rozmowa ma pomóc porównać kilka atrakcyjnych opcji, a nie uczyć wstydu za pragnienia. Przy 30 zł gra za 25 zł zostawia 5 zł, koszulka za 20 zł zostawia 10 zł, a zestaw za 30 zł wyczerpuje tę kwotę. Można wybrać jedną rzecz, nie kupić żadnej albo zaplanować późniejszy zakup. Właściwa odpowiedź zależy od preferencji dziecka oraz bezpiecznych zasad, nie od gustu dorosłego. Doświadczenie nie jest automatycznie lepsze od przedmiotu; znaczenie mają dostępność, potrzeby i osobista wartość. Także odmowa dorosłego może być potrzebna z powodu bezpieczeństwa lub budżetu. Wtedy warto spokojnie powiedzieć dlaczego, zamiast sugerować, że dziecko nie zasługuje na przyjemność. Odpowiedzialność finansowa nie oznacza obowiązku samodzielnego zarobienia na każdą zabawkę. Część rzeczy może pozostać prezentem lub wspólnym wydatkiem. Niewystarczający dochód rodziny nie wynika z tego, że dziecko czegoś zapragnęło. Plan nie ma przenosić dorosłych trosk na małą osobę.
Jak wyjaśnić to dziecku
Zróbcie krótką listę życzeń bez obowiązku zakupu. Przy każdej pozycji zapiszcie cenę, pełne koszty, co daje i czy istnieje bezpieczna alternatywa: pożyczenie, używana rzecz, wspólne korzystanie albo odłożenie decyzji. Nie każda opcja będzie dostępna lub odpowiednia. Zapytajcie dziecko, która rzecz teraz najbardziej je interesuje i ile chce na nią przeznaczyć. Można ustalić czas do namysłu dla większego dobrowolnego zakupu, ale po dobie chęć nie musi zniknąć. Nie wykorzystujcie tego jako testu posłuszeństwa. W KidCash cel może pokazywać kwotę i postęp; aplikacja nie ocenia, czy marzenie jest wystarczająco rozsądne. Rodzic pomaga przy realnym zakupie i nadal sprawdza bezpieczeństwo oraz warunki. Jeżeli dziecko zmienia zdanie, można zmienić cel lub plan. Wspólne zauważenie pragnienia i spokojna rozmowa są wartościowe także wtedy, gdy niczego nie kupicie.
Częste nieporozumienia
- „Zachcianki są złe.” Radość i życzenia są normalne. Warto ustalić możliwości bez zawstydzania.
- „Muszę kupić wszystko, na co mam ochotę.” Można wybierać, planować i zmieniać zdanie; nie każda chęć staje się wydatkiem.
- „Każda chęć mija po 24 godzinach.” Czasem pomaga namysł, lecz wynik nie jest gwarantowany i nie ma jednej obowiązkowej metody.
Powiązane pojęcia
Więcej dla rodziców
Kieszonkowe według wieku
Propozycje kwot i obowiązków
Jak ustalić system obowiązków?
Zasady, które da się utrzymać
Pieniądze w prezencie od dziadków
Jak zagospodarować prezent?
Słownik pojęć o pieniądzach
Ponad 40 pojęć wyjaśnionych dla dzieci
Bezpłatne materiały do wydruku
Karty pracy, plany i tabele postępów
Kalkulatory
Kieszonkowe, oszczędności i procent składany
Bądź na bieżąco
Mniej więcej dwa razy w miesiącu wysyłamy nowe bezpłatne poradniki, materiały do druku i okazjonalne oferty. Bez spamu. Zrezygnuj, kiedy chcesz.
Do wyboru: 30-dniowa seria powitalna, newsletter co dwa tygodnie i dobrowolne powiadomienia o codziennych wpisach na blogu. Po zapisie wybierz, które wiadomości chcesz otrzymywać. Z każdej listy możesz wypisać się jednym kliknięciem.